Dersin Ayrıntıları
YarıyılKoduAdıT+U+LKrediAKTSSon Güncelleme Tarihi
2ACL104ACİL SAĞLIK HİZMETLERİ II2+1+03518.06.2026

 
Dersin Detayları
Dersin Dili Türkçe
Dersin Düzeyi Ön Lisans
Bölümü / Programı İlk ve Acil Yardım
Öğrenim Türü Örgün Öğretim
Dersin Türü Zorunlu
Dersin Öğretim Şekli Yüz Yüze
Dersin Amacı Acil sağlık hizmetleri ile ilgili kavramları, yönetmelikleri ve uygulamaları öğrenmek
Dersin İçeriği Acil sağlık hizmetleri ile ilgili kavramlar, acil sağlık hizmetleri yönetmelikleri, acil sağlık hizmetleri uygulamaları
Dersin Yöntem ve Teknikleri İnteraktif öğrenme yöntemi
Ön Koşulları Yok
Dersin Koordinatörü Öğr.Gör. Esra Demirci Ecevit
Dersi Verenler Öğr.Gör. Tolga Ayla
Dersin Yardımcıları Yok
Dersin Staj Durumu Yok

Ders Kaynakları
Kaynaklar Acil sağlık hizmetleinin yapısı
Ders Notları Türkiye Cumhuriyeti Acil Sağlık Hizmetleri
Dökümanlar Acil sağlık hizmetleri
Sınavlar Ara sınav (%40), Final sınavı (%60)

Ders Yapısı
Sağlık Bilimleri %100

Planlanan Öğrenme Aktiviteleri ve Metodları
Etkinlikler ayrıntılı olarak "Değerlendirme" ve "İş Yükü Hesaplaması" bölümlerinde verilmiştir.

Değerlendirme Ölçütleri
Yarıyıl Çalışmaları Sayısı Katkı
Ara Sınav 1 % 40
Yarıyıl Sonu Sınavı 1 % 60
Toplam :
2
% 100

 
AKTS Hesaplama İçeriği
İş Yükü Sayısı Süre Toplam İş Yükü (Saat)
Ders Süresi 14 3 42
Sınıf Dışı Ç. Süresi 14 4 56
Ara Sınavlar 1 10 10
Yarıyıl Sonu Sınavı 1 15 15
Toplam İş Yükü   AKTS Kredisi : 5 123

 
Dersin Öğrenme Çıktıları: Bu dersin başarılı bir şekilde tamamlanmasıyla öğrenciler şunları yapabileceklerdir:
Sıra NoAçıklama
1 Türkiye’deki sağlık hizmetleri ve acil sağlık hizmetleri mevzuatını takip edebilme.
6 Hastane öncesi acil sağlık hizmetlerinde, ambulansın vakaya sevk ve idaresi süreçlerinde kullanılan standart işletme iletişim protokollerini açıklar. Komuta kontrol merkezi (112) ile saha ekipleri arasındaki veri ve bilgi akışını, telsiz veya dijital haberleşme prosedürlerinin operasyonel işleyişi bağlamında analiz eder. Acil durum çağrısından hastanın sağlık kuruluşuna teslimine kadar geçen süreçteki (istasyondan çıkış, olay yerine varış, nakil ve teslim) iletişim adımlarının hasta güvenliği ve zaman yönetimi üzerindeki etkisini değerlendirir. Kesintisiz tıbbi müdahalenin sağlanması için ambulans operasyonlarında uygulanan haberleşme zincirini ve olası iletişim krizlerinde (afet, sistem çökmesi vb.) izlenecek alternatif stratejileri tartışır.
7 Hastane öncesi alanda acil hasta bakımının temel ilkelerini ve yaşamı tehdit eden durumlara yönelik öncelikli müdahale standartlarını açıklar. Acil olgu yönetiminde uygulanan birinci değerlendirme (ilk muayene/ABCDE yaklaşımı) ile ikinci değerlendirme (detaylı muayene) adımlarının klinik amaçlarını ve kapsamlarını tanımlar. Birinci ve ikinci değerlendirme süreçleri arasındaki yapısal farkları; zaman yönetimi, klinik öncelikler ve sahadaki tanısal yaklaşım bağlamında sistematik olarak karşılaştırır. Hastanın travma mekanizması veya medikal durumunun ciddiyetine göre, acil bakım ilkelerini uygulayarak hangi değerlendirme aşamasının (birinci veya ikinci) ne zaman ve nasıl uygulanması gerektiğini klinik senaryolar üzerinden analiz eder.
8 Acil sağlık hizmetleri algoritmalarında sıkça karşılaşılan temel tıbbi terimleri, kökleri, ön ek ve son ekleri ile yaygın kısaltmaları doğru bir şekilde tanımlar. Hastane öncesi acil müdahale protokollerinde yer alan tıbbi terminolojinin klinik karşılıklarını, semptom ve bulgu ifadelerini açıklar.
9 Tıbbi terimleri; acil durum algoritmalarının (örneğin temel ve ileri yaşam desteği) okunması, anlaşılması ve sahadaki uygulama adımlarıyla ilişkilendirerek yorumlar. Vaka yönetimi sırasında komuta kontrol merkezi ve hastane ekipleriyle yapılan telsiz haberleşmesinde veya vaka devir (epikiriz) süreçlerinde standart tıbbi terminolojiyi profesyonel düzeyde kullanır.
10 Hastane öncesi acil durumlarda karşılaşılan kırık ve ortopedik travma vakalarında, ekstremite ve omurga stabilizasyonunun temel tıbbi prensiplerini açıklar. Kırık şüphesi olan hastanın nörolojik ve vasküler (sinir-damar) hasardan korunması amacıyla, anatomik bölgeye uygun atelleme ve immobilizasyon (hareketsizleştirme) tekniklerini sahadaki koşullara göre seçer. Travma hastasının ağrı düzeyini geçerli klinik skalalarla değerlendirerek, hastane öncesi alanda uygulanabilecek farmakolojik ve non-farmakolojik analjezi (ağrı yönetimi) stratejilerini belirler. Kırık vakalarında uygulanan erken stabilizasyon ve ağrı yönetiminin; kanama kontrolü, şokun önlenmesi ve hastanın genel klinik seyri üzerindeki etkilerini bütüncül bir acil bakım perspektifiyle analiz eder.
11 Hastane öncesi acil sağlık hizmetlerinde ve çoklu yaralanma/afet durumlarında yetişkin triyajının (hastaların medikal aciliyet durumlarına göre sınıflandırılması) temel prensiplerini ve evrensel standartlarını açıklar. Güncel yetişkin triyaj algoritmalarını (örneğin  START  algoritması), hastaların fizyolojik parametrelerini (solunum, dolaşım ve bilinç durumu) değerlendirerek sahada pratik olarak uygular. Hastaların klinik tablolarını hızlıca analiz ederek, onları doğru triyaj renk kodlarına (kırmızı, sarı, yeşil, siyah) göre medikal müdahale ve nakil önceliklerine ayırma süreçlerini analiz eder. Etkili triyaj uygulamalarının olay yerindeki kısıtlı tıbbi kaynakların tahsisi, tahliye optimizasyonu ve genel hasta sağkalım oranları üzerindeki operasyonel etkilerini değerlendirir.
12 Hastane öncesi acil sağlık hizmetlerinde pediatrik (çocuk) triyajının temel prensiplerini ve çocukların anatomik/fizyolojik farklılıklarından kaynaklanan özgül aciliyet kriterlerini açıklar. Güncel pediatrik triyaj algoritmalarını (örneğin Jump  START  algoritması), çocuk hastaların yaş gruplarına ve vital bulgularına uygun olarak sahada pratik bir şekilde uygular. Çoklu yaralanma veya afet durumlarında, çocuk hastaların klinik tablolarını hızlıca analiz ederek onları doğru triyaj renk kodlarına (kırmızı, sarı, yeşil, siyah) göre müdahale ve nakil önceliklerine ayırır. Pediatrik triyaj uygulamalarındaki karar verme süreçlerinin olay yerindeki kısıtlı tıbbi kaynakların yönetimi ve çocuk hastaların sağkalım oranları (mortalite/morbidite) üzerindeki etkilerini değerlendirir.
13 Ulusal ve uluslararası afet ve kriz yönetimi yönergeleri bağlamında KBRN (Kimyasal, Biyolojik, Radyolojik ve Nükleer) tehlikelerine ilişkin temel kavramları, yasal çerçeveleri ve standart operasyon prosedürlerini açıklar. KBRN olaylarında görev alan medikal kurtarma ekiplerinin (örneğin UMKE) olay yeri yönetimi, sıcak/ılık/soğuk alan (zon) organizasyonu ve hasta dekontaminasyonu (arındırma) süreçlerindeki özgül rol ve sorumluluklarını analiz eder. Olası bir KBRN maruziyetinde, kurtarma personelinin kendi güvenliğini sağlama prensipleri (Kişisel Koruyucu Donanım seviyeleri ve kullanımı) ile afetzedelere yönelik acil medikal müdahale ve KBRN triyajı algoritmalarını klinik olarak değerlendirir. Medikal kurtarma ekiplerinin olay anında ulusal ve uluslararası diğer müdahale birimleriyle (AFAD, itfaiye, güvenlik güçleri, uluslararası yardım kuruluşları vb.) kurması gereken çoklu kurum koordinasyonunu ve kriz iletişimi stratejilerini tartışır.
14 Toplum sağlığını tehdit eden yüksek riskli (tehlikeli) bulaşıcı hastalıkları; patojen türleri (virüs, bakteri, mantar vb.), patogenezleri ve bulaş dinamikleri (temas, damlacık, hava yolu vb.) bağlamında sınıflandırır. Hastane öncesi ve klinik ortamlarda, bulaşıcı hastalıkların yayılımını engellemeye yönelik standart enfeksiyon kontrol önlemlerini ve izolasyon prosedürlerini açıklar. Salgın (epidemi/pandemi) durumlarında hastalıkla mücadele için uygulanan bireysel ve toplumsal düzeydeki tıbbi stratejileri (aşılama, filyasyon, sürveyans, karantina ve profilaksi) halk sağlığı perspektifiyle analiz eder. Tehlikeli enfeksiyon hastalıklarına müdahale eden sağlık çalışanlarının mesleki maruziyet risklerini ve bu riskleri en aza indirmek için kullanılması gereken kişisel koruyucu donanım (KKD) stratejilerini değerlendirir.
Bilgi 
2 Birinci, ikinci ve üçüncü basamak sağlık kuruluşlarının kurumsal yapılanmasını, temel işlevlerini ve sağlık sistemi içindeki konumlarını açıklar. Farklı basamaklardaki sağlık kurumları arasındaki yapısal özellikleri, donanım seviyelerini ve hizmet kapasitesi farklarını karşılaştırır. Eğitim ve araştırma hastaneleri ile özel yan dal hastanelerinin organizasyonel yapılarını ve sağlık hizmeti sunumundaki özgül rollerini analiz eder. Sağlık kurumlarının basamaklandırılma mantığını, hastaların tıbbi gereksinimleri ve sağlık sisteminin genel işleyişi (sevk zinciri vb.) bağlamında değerlendirir.
3 Temel, dahili ve cerrahi tıp bilim dallarını ve bunlara bağlı alt uzmanlık (yan dal) alanlarını sistematik olarak sınıflandırır. Hastanelerdeki yataklı klinik servislerin ve farklı seviyelerdeki yoğun bakım ünitelerinin işlevlerini, ilgili tıp disiplinlerinin operasyonel alanlarıyla ilişkilendirerek açıklar. Belirli hastalık gruplarını, patolojileri ve klinik tablolaları; tanı, tıbbi bakım ve tedavi süreçlerinden sorumlu spesifik tıp bilim dalı ve alt dallarıyla doğru bir şekilde eşleştirir. Hastaların tıbbi durumlarına ve aciliyet derecelerine göre, hastane içindeki uygun uzmanlık servisine veya yoğun bakım ünitesine yönlendirme/konsültasyon gereksinimlerini klinik bağlamda analiz eder.
5 Türkiye'deki acil sağlık hizmetlerinin operasyonel yönetiminde, vaka atamalarında ve kurumlar arası koordinasyonunda kullanılan temel yazılım sistemlerini (dijital altyapıları) tanımlar. Bu sağlık bilişim sistemlerinin işletme içeriklerini, veri akış protokollerini, modüler yapılarını ve kullanıcı arayüzü işlevlerini açıklar. Acil durum çağrı yönetimi (112), ambulans yönlendirme ve hastane entegrasyonu süreçlerinde kullanılan teknolojik araçların operasyonel verimliliğe olan katkısını analiz eder. Dijital koordinasyon sistemlerinin ve yazılımların acil sağlık hizmetleri sunumundaki rolünü; kaynak tahsisi, zaman yönetimi ve hasta güvenliği bağlamında değerlendirir.
Yetkinlik 
4 Türkiye'deki hastane öncesi acil sağlık hizmetlerinde Acil Tıp Teknisyenleri (ATT) ve paramedikler tarafından uygulanan klinik müdahale algoritmalarının geliştirilme gerekçelerini ve temel amaçlarını açıklar. Söz konusu tıbbi algoritmaların içeriklerini ve uygulama basamaklarını, sahadaki acil müdahale gereksinimleri bağlamında analiz eder. Mevcut algoritmaların, hastane öncesi alandaki operasyonel süreçlerin ve farklı acil sağlık hizmetleri konumlarının (istasyon, ambulans vb.) ihtiyaçlarını ne ölçüde karşıladığını değerlendirir. Algoritma kullanımının tıbbi standardizasyon, hasta bakım kalitesi ve sağlık çalışanının klinik karar verme süreçleri üzerindeki etkilerini eleştirel bir yaklaşımla tartışır.

 
Ders Konuları
HaftaKonuÖn HazırlıkDökümanlar
1 Dersin Tanıtımı: Giriş, Amaç ve Öğrenim Hedefleri Ambulans ve Acil Bakım Teknikerleri (Paramedik) için Temel Konular ve Tedavi Yaklaşımları, Ema Tıp Kitabevi Afet ve Acil Durumlarda İlaç ve Sağlık Hizmetleri Kılavuzu, Ema Tıp Kitabevi, 2024 Afet Yönetimi ve Tıbbi Uygulamalar, Türkiye Acil Tıp Derneği, Ema Tıp Kitabevi, 2020
2 Afet Bilgisi ve Afetlerde Temel Korunma Prensiplerine Uymak
3 Afet Triyajı
4 Afetlerde Acil Bakım Uygulamak
5 KBRN Riskini Değerlendirmek
6 Biyolojik Kaza Ve Saldırıda Acil Sağlık Hizmeti Uygulamak
7 Kimyasal Kaza Veya Saldırıda Acil Sağlık Hizmeti Uygulamak
8 Ara Sınavı
9 Nükleer, Radyoaktif Kaza Veya Saldırıda Acil Sağlık Hizmeti Uygulamak
10 Personel Güvenliği ve Sorumluluk Kazanmak
11 Yangın Önleme ve Yangımla Mücadele
12 İtfaiye Organizasyonu ve Olay Yeri Yönetimi
13 Adli Olaylar ve Paramedik
14 Denizde Kişisel Can Kurtarma Tekniklerini Uygulayabilmek

 
Dersin Program Çıktılarına Katkısı
P1 P2 P3 P4 P5 P6 P7 P8 P9 P10 P11 P12 P13 P14 P15 P16 P17 P18 P19
Tüm 3 4 3 3 3 3 2 4 3 4 3 3 3 1 1 4 3 1 3
Ö1 3 2 5 3 3 3 2 3 2 4 2 3 2 1 2 2 3 1 3
Ö6
Ö7
Ö8
Ö9
Ö10
Ö11
Ö12
Ö13
Ö14
Bi2
Bi3
Bi5
Ye4

  Katkı Düzeyi: 1: Çok Düşük 2: Düşük 3: Orta 4: Yüksek 5: Çok Yüksek

  
  https://obs.gedik.edu.tr/oibs/bologna/progCourseDetails.aspx?curCourse=161021&curProgID=5637&lang=tr